Ronda Gezi Notları

RONDA: Uçurumun Kenarında İçsel Derinleşme Deneyimi

“Ronda” kelimesi İspanyolca’da devriye, gece turu, dolaşma anlamlarına geliyor. Ronda’da gerçekten dolaşılan, gezinilen ama bir yere varılamayan bir şehir gibidir. Genişleyen, hızlı, dinamik, gürültülü İspanyol şehirlerinin aksine burada biraz içe çekilir; coğrafya, tarih, güzellik, sertlik, yaşam ve düşüş arasında büyüleyici bir deneyim yaşanır.

Deniz seviyesinden yaklaşık 750 metre yüksekte, uçurumun üzerinde bir şehir Ronda. Eski ve yeni bölümü iki ayrı yaka gibidir. El Tajo Gorge yarığı şehri ikiye bölerken kanyonun üzerinden geçen Puente Nuevo köprüsü hem şehri hem geçmişle bugünü birbirine bağlıyor. Guadalevin Nehri’ne yukardan bakarken; biraz sert, biraz tekinsiz, keskin ve dramatik manzarada sadece gözle değil, içsel olarak da derinleşmenize neden olabilir. Bazı kadınların “uçurumla konuştuğu” “rüzgârı çağırdığı” hatta “dolunay gecelerinde kaybolduğu” iddiaları Engizisyon sırasında kayda geçirilmiş ve elbette cadılık suçlamaları yapılmış. Ancak bugün bile bazı yaşlılar, “rüzgâr sert esiyorsa, biriyle konuşuyordur.” ifadesini kullanıyor. Uygun bir fırsat yakalarsanız lütfen deneyin, zira burada rüzgâr gerçekten de iyi bir dinleyici.

Kayalara oyulmuş Gizli Merdiven’i bulun ve nehre inin. Oldukça yorucu ama bu şehir için önemli bir deneyim. Uçurumun dibinden şehre bakmak, bakış açınızı değiştirecektir mutlaka.

Eski Şehir (La Ciudad) kaybolmanın önemli bir adresi. Dar sokaklarda, beyaz evlerin arasında sakince yürüyün.

Plaza de Toros de Ronda: Boğa Güreşlerinin Doğduğu Yer

Modern boğa güreşi geleneğinin bu şehirde şekillendiği kabul edilir. Seversiniz, sevmezsiniz ama İspanya’daki en eski ve en önemli arenalarından biri olan Plaza de Toros de Ronda, bugün hâlâ ziyarete açık. Burası sadece gezilecek bir alan değil. 1785 yılına uzanan tarihsel geçmişinin yanında boğa güreşi kurallarının şekillendiği arena olarak da önemli bir kültür merkezi.

Savaş ve gösterinin sanatsal birleşimi, güç, cesaret ve ölümle yüzleşme ritüeli olarak İspanyolların vazgeçilmezleri arasında olan boğa güreşleri, elbette oldukça tartışmalı. Yine de mutlaka içeriye girmenizi, oturup düşünmenizi tavsiye ederim. Arenanın ortasında, yaşamla ölüm arasındaki yüzyıllardır süregelen bu büyük mücadeleyi hissedin.

İçinde bulunan müzede sergilenen güreş ekipmanları, eski fotoğraflar ve boğa güreşinin tarihini anlatan metinler, Endülüs’ten günümüze aktarılan bu geleneği daha iyi anlamanıza yardımcı olabilir.

Hemingway’ın ve Welles’in Ronda’sı

Bu şehirle edebiyatçılar arasında en güçlü bağı Ernest Hemingway, sinemacı olarak da Orson Welles’in kurduğu söylenebilir. İspanya İç Savaşı döneminde savaş muhabiri olarak ülkeye gelen Hemingway, meşhur romanı “Çanlar Kimin İçin Çalıyor”u buradan ilhamla yazdı. Özellikle insanların uçurumdan aşağı atılmasını konu alan bölümde, Ronda’nın ruhundan ve coğrafyasından etkilendiğini gösteren önemli izler bulunur.

İç savaş sırasında ağır olaylara sahne olan şehir; toplu şiddet olayları, siyasi infazlar ve uçurumla ilişkilendirilen trajik hikayeler Ronda’nın hafızasında yer etti. Hemingway, etkilendiği bu atmosferi eserlerine taşıdı. Ölümle gerçek arasında durmayı her zaman seven yazarın, boğa güreşlerinin de müdavimi olduğu bilinir. Yazarın gözünden Ronda: “Bazı şehirler anlatılır. Ronda ise yazılmadan önce bile bir hikayedir.”

Welles ise yalnızca sinema dahisi değil, aynı zamanda gezgin bir ruhtu. Endülüs’e özelikle de Ronda’ya hayrandı. Burada vakit geçirir, doğa ve şehirden aldığı ilhamla yaratıcı üretimler yapardı. Ölümünün ardından cenazesi Amerika Birleşik Devletleri’nde defnedildi ancak isteği üzerine küllerinin bir kısmı Ronda yakınlarına, arkadaşlarının bahçesine serpilmiş ve şehirle arasındaki sonsuz bağı simgeleştirmişti.

Tarihin Katmanları

Roma İmparatorluğu’nun izleri bu şehirde hala görülür. Ardından Endülüs Emevileri dönemi ve ardından Hristiyan Krallıkları Ronda’da hüküm sürmüştür.

Arkeolojiye ilginiz varsa, Ronda’nın 6 km kuzeyindeki tepede yer alan Acinipo Antik Kenti’ni ziyaret edebilirsiniz. Ayrıca Arap Mahallesi’nde bulunan Arap hamamlarını, Müslüman Kralın Evini ve Alcazaba/Endülüs Kalesi’ni gezerek şehrin tarihsel dokusunu gözlemleyebilirsiniz.

Gezinin Finali

Zamanınız olursa Casa del Rey Moro ve bahçelerine yapacağınız bir keşifle gezinizi tamamlayabilirisiniz.

Ronda’ya Nasıl Gidilir?

Bu şehre nereden gitmek istediğinize göre ulaşım saatleri değişiyor. Madrid’in ardından Sevilla ya da Cordoba’ya gitmek sonrasında ise Ronda’ya geçmek en uygun alternatif olabilir. Biz Madrid’den Sevilla’ya geçip orada bir gece konakladıktan sonra Ronda’ya geçtik.  

Sevilla’dan treni tercih ederseniz, yolculuk yaklaşık 2-2,5 saat kadar sürüyor. Buradaki önemli bir detay direk trenler olduğu gibi bazı hızlı trenlerde aktarma gerekebilir. Ancak rahat ve güvenli yolculuğunuza Endülüs kırsalı manzarası eşlik ediyor. Rezervasyon yaptırmak güvenli bir tercih olabilir.

Otobüs diğer alternatif. Yaklaşık 3-3,5 saat süren yolculukta, ara duraklarda küçük kasabaları görebilirsiniz.

Araba seçeneğinde ise yolculuk yaklaşık 2-2,5 saat sürüyor. Ronda’ya yaklaşırken dağlık ve kıvrımlı yollar biraz zorlayıcı olsa da manzara ve keşif için son derece ideal.

Son Söz

Ronda’da koşmayın, sadece fotoğraf çekmeyin, gezi listeleri tutmayın. Aslında demem o ki Ronda diğer şehirler gibi değil. Burada şehrin içine ne kadar düşerseniz o kadar bütünleşirsiniz.